Şehrin Kokusu ve İçimdeki Sorular
Kayseri’nin sabahları hep aynı kokuyla uyanır. Fırından yeni çıkmış ekmeğin sıcaklığı, sokak arasında yükselen kavurmalı pide buharı ve uzaktan gelen demir ustalarının sesi… Ama bazı günler var ki, bu tanıdık seslerin arasına bir soru düşer ve her şey değişir. O sabah da öyleydi.
Kafamda dönüp duran tek şey vardı: Kebap Türkiye’nin mi?
Bunu ilk kez bir yabancı arkadaşım sormamıştı aslında. Kendi içimde çok daha önce başlamıştı bu sorgu. Ama o gün, üniversitenin kantininde bir Erasmus öğrencisi aynı soruyu masaya bırakınca, içimdeki sessiz tartışma bir anda gürültüye dönüştü.
Ben 25 yaşındayım. Kayseri’de yaşıyorum. Günlük tutarım. Çok fazla düşünürüm, az konuşurum. Ama düşündüklerim içimde büyür, bazen taşar.
O gün de taştı.
Kantin Masasında Başlayan Çatlak
Kantin her zamanki gibi kalabalıktı. Plastik sandalyeler gıcırdıyor, çay bardakları birbirine çarpıyordu. Masanın bir ucunda Almanya’dan gelen bir öğrenci oturuyordu. Adı Lukas’tı. Türk mutfağına fazlasıyla meraklıydı.
Birden hiç beklemediğim bir cümle söyledi:
“Kebap aslında Türkiye’ye mi ait, yoksa Ortadoğu’nun ortak bir yemeği mi?”
O an içimde bir şey kırıldı. Küçük ama keskin bir kırılma. Sanki yıllardır bildiğim bir şey, bir anda sorgulanmıştı.
Ben hemen cevap vermedim. Çünkü cevap vermek kolaydı, ama hissettiğim şeyi açıklamak zordu.
İçimden geçen ilk şey şuydu: “Tabii ki bizim.”
Ama sonra durdum. “Bizim” ne demekti?
Kayseri Sokaklarında Dolaşan Düşünceler
O gün derslerden sonra eve gitmedim. Yürüdüm. Kayseri sokaklarında yürümek bana hep iyi gelir. Erciyes’in rüzgârı yüzüme çarptıkça düşüncelerim biraz daha netleşir sanırım.
Ama o gün netleşmedi.
Bir kebapçıdan yükselen dumanı gördüm. İçeri girdim. Duvarlarda yılların sararmış fotoğrafları vardı. Usta, şişleri çevirirken sanki zaman da onunla birlikte dönüyordu.
Bir porsiyon sipariş ettim. Beklerken tekrar düşündüm.
Kebap Türkiye’nin mi?
Masaya gelen tabak sadece yemek değildi. Sanki tarih gibi duruyordu önümde. Etin kokusu, közün izi, ekmeğin sıcaklığı… Her şey tanıdıktı ama aynı zamanda sorgulanıyordu.
İlk lokmayı aldığımda içim biraz rahatladı. Ama soru gitmedi.
Babamın Sessiz Cümleleri
Akşam eve döndüğümde babam televizyonun karşısında oturuyordu. Haberler açık, ama o aslında izlemiyordu. Çayını yudumluyordu sadece.
Ona direkt sordum:
“Baba, kebap Türkiye’nin mi?”
Bana baktı. Uzun süre konuşmadı. Bu onun tarzıydı. Sorulara hemen cevap vermezdi.
Sonra şöyle dedi:
“Biz yapıyoruz diye bizim oluyor sanıyoruz. Ama bazı şeyler sadece yapılmaz… yaşanır.”
Bu cümle kafamın içinde yankılandı.
O an fark ettim ki mesele sadece yemek değildi. Bir sahiplik duygusuydu. Bir kimlik meselesi.
Ama içimde bir boşluk oluştu. Çünkü net bir cevap alamamıştım.
Geçmişin Sofrasında Saklı Hikâyeler
Annemin Ellerinde Şekillenen Gelenek
Annem mutfakta her zaman sessizdir. Ama elleri çok konuşur. Hamuru yoğururken, soğanı doğrayışında, etin kokusunu ayarlarken… Hepsi bir dil gibidir.
Bir gün ona yardım ederken yine sordum:
“Kebap Türkiye’nin mi?”
Gülümsedi. Bu soruya ilk defa bu kadar sakin bir cevap verdim kendime dedim.
“Evladım,” dedi, “biz burada etle ateşi yüzyıllardır aynı sofraya koyuyoruz. İsimler değişir ama alışkanlık değişmez.”
O an annemin gözlerinde bir şey gördüm. Sanki sadece yemek değil, bir kültür taşıyordu.
Ama yine de içimdeki soru bitmedi.
Mahalledeki Esnaf Sohbeti
Mahalledeki kasap amca, her sabah selam verdiğim adamdır. Ona da sordum.
Güldü.
“Sen fazla okuyorsun,” dedi. “Kebap dediğin şey ateşle etin dostluğudur. Nerede başladıysa başlasın, ateş aynı ateş.”
Bu cevap beni hem rahatlattı hem de daha çok düşündürdü.
Çünkü mesele artık başlangıç değil gibiydi. Mesele sahiplikti. Kim anlatıyordu, kim sahip çıkıyordu?
İnternette Kaybolan Gerçeklik
Gece geç saatlerde bilgisayarı açtım. Forumlar, videolar, tartışmalar…
Kimisi diyor ki kebap Mezopotamya’dan geliyor. Kimisi Anadolu’nun özgün yemeği olduğunu savunuyor. Herkes bir şey söylüyor ama kimse gerçekten hissetmiyordu.
Ben ise hissediyordum.
Ve bu his beni yoruyordu.
Çünkü her cümle içimdeki güveni biraz daha zedeliyordu.
Bir Kelimenin Ağırlığı
“Kebap” kelimesi artık sadece yemek değildi benim için. Bir kimlik tartışmasıydı.
Ve bu tartışma büyüdükçe, kendime daha çok dönmeye başladım.
Ben kimdim?
Kayseri’de büyüyen bir genç mi, yoksa tarih boyunca taşınan bir mutfağın sessiz tanığı mı?
Erciyes’in Sessiz Tanıklığı
Bir gece yürüyüşe çıktım. Erciyes uzaktan görünüyordu. Sessizdi, sabırlıydı.
Ona bakarken düşündüm:
Dağlar sahiplik istemez. Ne “benim” der ne “senin”.
Ama insanlar sürekli sahip olmak ister.
Belki de sorun buradaydı.
İçimdeki Çatışma
Bir yanım “Tabii ki kebap Türkiye’nin” diyordu.
Diğer yanım ise “Belki de bu kadar basit değildir” diye fısıldıyordu.
Bu iki ses arasında gidip geldim günlerce.
Ve fark ettim ki bu soru aslında bir yemek sorusu değildi.
Bu, köklerle ilgili bir soruydu.
Bir Sofrada Yeniden Başlamak
Bir akşam ailece oturduk. Annem sofra kurdu. Babam televizyonu kapattı. Sessizlik vardı.
Yemek yerken kimse konuşmadı. Ama bu sessizlik rahatsız edici değildi.
İlk lokmayı aldığımda içimdeki gürültü biraz azaldı.
O an anladım ki bazı sorular cevaplanmaz.
Bazıları yaşanır.
Kebap ve Hatıraların Buluşması
Kebap sadece bir yemek değildi artık benim için.
Çocukluğumdu. Bayram sofralarıydı. Mahalledeki mangal kokusuydu. Babamın suskun bakışlarıydı. Annemin sabırlı elleriydi.
Ve belki de Lukas’ın sorusuydu.
Umarız “Kebap Türkiye’nin mi” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Yapkuryapi ailesiyle kalmaya devam edin!
Son Düşünce: Sahiplik Değil, Hatırlamak
Şimdi geriye dönüp baktığımda şunu görüyorum:
Kebap Türkiye’nin mi?
Belki evet, belki hayır. Belki de bu sorunun kendisi yanlış bir yerden başlıyor.
Çünkü bazı şeyler sınırlarla değil, hatıralarla yaşar.
Ve ben artık biliyorum ki önemli olan kimin yaptığı değil, kimin yaşattığı.
Kebap, benim için artık bir cevap değil.
Bir hatırlama biçimi.
Şunları da İnceleyin: Keban barajını hangi firma yaptı ?